Op je drieëntwintigste at je een zak chips op de bank zonder er ooit iets van te merken. Twintig jaar later zit je favoriete spijkerbroek ineens anders, terwijl de weegschaal amper verschil laat zien. Herkenbaar? Je lichaam verandert je hele leven door, en als vrouw krijg je daarbij te maken met een paar flinke hormonale omslagpunten die invloed hebben op hoe en waar je lichaam vet opslaat. Wat gezond is, schuift dus gewoon met je mee, en dat besef alleen al haalt veel druk weg.
De twintigers en dertigers
In je twintiger jaren bouwt je lichaam nog relatief makkelijk spiermassa op, maar dat betekent niet dat je gewicht vanzelf stabiel blijft. Studeren, een eerste baan, onregelmatige diensten en een vol sociaal leven gooien eetpatroon, slaap en beweging regelmatig door elkaar, en juist in deze jaren ontstaan gewoonten die je vaak nog lang meeneemt. Gevarieerd eten, regelmatig bewegen en genoeg slapen vormen daarom een stevige basis, terwijl calorieën tellen of dagelijks op de weegschaal staan daar niet bij hoort.
Rond je dertigste wordt langzaam merkbaar wat minder beweging met je lichaam doet. Wie minder actief is, verliest spiermassa, en daardoor verbruikt je lichaam ook minder energie. Vaak komen daar zwangerschap en bevalling bij, die je lichaam flink op zijn kop zetten, en er is geen enkele reden om binnen een paar maanden weer op je oude gewicht te willen zitten. Tegelijk combineren veel vrouwen in deze fase werk, gezin en soms ook mantelzorg, waardoor slaap, ontspanning en sport als eerste het onderspit delven. Gezonde gewoonten werken dan ook het best als ze passen bij het leven dat je nu leidt, en niet bij het lichaam dat je tien jaar geleden had.
Wat zegt de BMI?
Wil je weten hoe je lengte en gewicht zich tot elkaar verhouden, dan kun je de BMI berekenen van een vrouw. Die Body Mass Index geeft een eerste indicatie, maar ziet het verschil tussen spieren en vet niet en zegt ook niets over waar je vet zit. Daarom is het zinvol om ook naar je middelomtrek te kijken, omdat vooral buikvet samenhangt met gezondheidsrisico’s. Tijdens een zwangerschap is de BMI bovendien niet geschikt om je gewichtstoename te beoordelen, en dan is je verloskundige of arts het juiste aanspreekpunt.
De overgang en daarna
In de overgang daalt het oestrogeengehalte, wat invloed heeft op de plek waar je lichaam vet opslaat. Waar dat eerst vooral op heupen en bovenbenen zat, verschuift het nu vaker naar de buik, terwijl de spiermassa verder afneemt en je energiebehoefte verandert, ook als je verder niets anders doet. Aankomen is in deze fase echter niet onvermijdelijk. Krachttraining helpt om spieren en botten sterk te houden, en voldoende eiwitten, vezelrijk eten en een goede nachtrust doen de rest. Het doel is daarbij je lichaam te ondersteunen, en niet om terug te gaan naar een bepaalde kledingmaat.
Op latere leeftijd verschuift de aandacht vervolgens naar spierkracht, mobiliteit en zelfstandig kunnen blijven. Onbedoeld afvallen verdient dan net zoveel aandacht als aankomen, omdat verlies van spiermassa ten koste gaat van kracht en balans. Een lager gewicht betekent dus zeker niet automatisch dat je gezonder bent, en het is verstandiger om te kijken naar je conditie, je eetlust en hoe je je voelt.
Als je er zelf niet uitkomt
Gewicht wordt tegelijk beïnvloed door erfelijkheid, hormonen, leefstijl en omgeving, en bij obesitas kan sprake zijn van een chronische aandoening die langdurige begeleiding vraagt. Meer achtergrond over gewicht en gezondheid vind je bijvoorbeeld bij Livet. Blijf je ongemerkt aankomen of heb je klachten, dan kan je huisarts beoordelen of verder onderzoek of begeleiding zinvol is.
Meebewegen met je lichaam
Wat op je vijfentwintigste bij je paste, hoeft op je vijftigste niet meer te kloppen. Elke levensfase vraagt iets anders, en dat is geen falen maar gewoon biologie. Wie dat accepteert, kan zich richten op wat echt telt: sterk blijven, goed slapen, met plezier eten en lekker in je vel zitten.
